Nhiều người cho rằng hợp đồng không công chứng hoặc chứng thực thì không có giá trị pháp lý. Tuy nhiên, không phải mọi hợp đồng thiếu công chứng, chứng thực đều bị vô hiệu. Hiệu lực của hợp đồng còn phụ thuộc vào loại giao dịch và quy định pháp luật áp dụng.
Không Phải Hợp Đồng Nào Cũng Bắt Buộc Công Chứng, Chứng Thực
Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015, giao dịch dân sự có hiệu lực khi đáp ứng các điều kiện:
- Chủ thể có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự phù hợp;
- Các bên hoàn toàn tự nguyện;
- Mục đích, nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội;
- Hình thức phù hợp trong trường hợp pháp luật có quy định.
Điều 119 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định giao dịch dân sự có thể được thể hiện bằng lời nói, văn bản hoặc hành vi cụ thể. Chỉ khi pháp luật quy định hợp đồng phải được công chứng hoặc chứng thực thì các bên mới bắt buộc phải thực hiện.
Do đó, hợp đồng không công chứng, chứng thực như vay tiền, mua bán tài sản thông thường, cung cấp dịch vụ, gia công hoặc đặt cọc vẫn có thể có hiệu lực, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Trường Hợp Nào Hợp Đồng Phải Công Chứng, Chứng Thực?
1. Hợp Đồng Liên Quan Đến Quyền Sử Dụng Đất
Khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai năm 2024 quy định hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Vì vậy, giấy chuyển nhượng quyền sử dụng đất viết tay giữa các cá nhân nhưng không được công chứng hoặc chứng thực có nguy cơ bị xác định là vi phạm điều kiện về hình thức.
2. Hợp Đồng Liên Quan Đến Nhà Ở
Theo Điều 164 Luật Nhà ở năm 2023, hợp đồng mua bán, thuê mua, tặng cho, đổi, góp vốn hoặc thế chấp nhà ở phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ các trường hợp được pháp luật loại trừ.
Đối với giao dịch bắt buộc công chứng hoặc chứng thực, hợp đồng thường có hiệu lực kể từ thời điểm hoàn thành thủ tục này.
Hợp Đồng Không Công Chứng, Chứng Thực Có Đương Nhiên Vô Hiệu Không?
Câu trả lời là không đương nhiên.
Điều 129 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: trường hợp giao dịch đã được lập thành văn bản nhưng vi phạm quy định bắt buộc về công chứng hoặc chứng thực, nếu một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ trong giao dịch thì theo yêu cầu của một bên hoặc các bên, Tòa án ra quyết định công nhận hiệu lực của giao dịch đó.
Ví dụ: hai bên ký giấy chuyển nhượng quyền sử dụng đất nhưng chưa công chứng; bên mua đã thanh toán phần lớn tiền và đã nhận đất sử dụng. Khi xảy ra tranh chấp, bên mua có thể yêu cầu Tòa án xem xét công nhận hiệu lực của giao dịch nếu chứng minh đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ.
Tuy nhiên, việc công nhận không tự động xảy ra. Người yêu cầu phải cung cấp hợp đồng, chứng từ chuyển tiền, biên bản bàn giao, tin nhắn và các tài liệu chứng minh quá trình thực hiện giao dịch.
Kết Luận Về Hợp Đồng Không Công Chứng, Chứng Thực
Hợp đồng không công chứng, chứng thực không phải lúc nào cũng bị vô hiệu.
- Nếu pháp luật không bắt buộc công chứng, chứng thực thì hợp đồng vẫn có thể có hiệu lực.
- Nếu pháp luật bắt buộc nhưng các bên không thực hiện thì hợp đồng có nguy cơ bị vô hiệu do vi phạm về hình thức.
- Nếu giao dịch đã lập thành văn bản và đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ thì có thể yêu cầu Tòa án công nhận hiệu lực theo Điều 129 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Đối với giao dịch về quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc tài sản có giá trị lớn, các bên nên thực hiện đúng thủ tục công chứng, chứng thực để hạn chế tranh chấp và bảo vệ quyền lợi của mình.
Tác giả: Phạm Nguyễn Tường Vy
Liên hệ ngay với Công ty Luật TNHH New & New:
Tổng đài tư vấn: 090.180.6668
Email: info@newlawfirm.com.vn
Địa chỉ: 195 Nguyễn Hồng Đào, Phường Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh
Website: https://newlawfirm.com.vn

