Theo quy định của Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở 2023, rào cản về việc việt kiều mua nhà đất tại Việt Nam đã được nới lỏng đáng kể. Pháp luật hiện hành phân định rõ hai nhóm đối tượng với quyền lợi khác nhau, dựa trên yếu tố quốc tịch của người mua.
I. Công Dân Việt Nam Định Cư Ở Nước Ngoài (Việt Kiều Còn Quốc Tịch Việt Nam)
Công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài là những cá nhân đang cư trú, làm việc, học tập, sinh sống lâu dài ở quốc gia khác nhưng vẫn duy trì quốc tịch Việt Nam.
Đây là nhóm có bước đột phá lớn nhất trong chính sách mới. Theo khoản 3 Điều 4 Luật Đất đai 2024, "Cá nhân trong nước" và "Người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam" được gộp thành một định danh duy nhất là "Cá nhân" — xóa bỏ ranh giới phân biệt dựa trên yếu tố địa lý cư trú, đưa Việt kiều còn quốc tịch Việt Nam về vị thế ngang hàng với công dân trong nước.
1. Quyền Nhận Chuyển Nhượng Đất Và Mua Nhà Ở Tại Việt Nam
Được phép nhận chuyển nhượng đất đai:
Căn cứ khoản 1 Điều 28 và khoản 1 Điều 37 Luật Đất đai 2024, nhóm này có toàn quyền nhận chuyển nhượng đối với mọi loại hình đất đai — không còn bó hẹp như trước đây. Cụ thể bao gồm:
- Đất ở tại nông thôn và đô thị ngoài dự án.
- Đất nông nghiệp (không cần trực tiếp sản xuất nông nghiệp theo khoản 7 Điều 45 LĐĐ 2024; phải tuân theo hạn mức giao đất theo Điều 176, 177 LĐĐ 2024).
- Đất rừng sản xuất, đất thương mại, dịch vụ và các loại đất khác.
Hạn chế quyền nhận chuyển nhượng trong một số khu vực đặc thù:
- Cá nhân không sinh sống trong khu vực rừng phòng hộ, rừng đặc dụng thì không được nhận chuyển nhượng QSDĐ ở và đất khác trong khu vực đó (điểm b khoản 8 Điều 45 Luật Đất đai 2024).
- Đối với khu vực biên giới, ven biển, hải đảo và khu vực ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh: giao dịch bị hạn chế, phải trải qua trình tự khắt khe của các cơ quan có thẩm quyền (Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, UBND cấp tỉnh) theo khoản 3 Điều 28 Luật Đất đai 2024 và Điều 10 Nghị định 102/2024/NĐ-CP.
Sở hữu nhà ở trọn vẹn:
Căn cứ khoản 1, khoản 2 Điều 8 Luật Nhà ở 2023, Việt kiều còn quốc tịch Việt Nam được mua mọi loại hình nhà ở (chung cư, nhà phố, biệt thự…) không bị giới hạn số lượng.
2. Điều Kiện Để Nhận Chuyển Nhượng Đất Và Mua Nhà Ở Tại Việt Nam
Điều kiện về nhân thân và giấy tờ chứng minh:
Người giao dịch phải chứng minh được mình là "Công dân Việt Nam". Giấy tờ hợp lệ gồm:
- Hộ chiếu Việt Nam còn giá trị sử dụng, có đóng dấu kiểm chứng nhập cảnh của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Việt Nam.
- Thẻ Căn cước / Căn cước công dân / Chứng minh nhân dân hợp lệ.
- Trường hợp dùng hộ chiếu nước ngoài: phải kèm theo Giấy xác nhận còn quốc tịch Việt Nam theo quy định pháp luật về quốc tịch.
Điều kiện về nhập cảnh: Theo Điều 8 Luật Nhà ở 2023, người Việt Nam định cư ở nước ngoài phải được phép nhập cảnh vào Việt Nam và không thuộc diện bị cấm hoặc tạm hoãn xuất nhập cảnh.
Điều kiện về năng lực pháp luật và hành vi dân sự: Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự và năng lực pháp luật dân sự để thực hiện giao dịch về nhà ở, đất đai theo pháp luật dân sự Việt Nam.
II. Người Gốc Việt Nam Định Cư Ở Nước Ngoài
Theo khoản 4 Điều 3 Luật Quốc tịch 2008, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài là người Việt Nam đã từng có quốc tịch Việt Nam mà khi sinh ra quốc tịch được xác định theo nguyên tắc huyết thống, và con, cháu của họ đang cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài.
Theo khoản 6 Điều 4 Luật Đất đai 2024, nhóm này được tách thành một chủ thể sử dụng đất độc lập, không thuộc nhóm "Cá nhân", chịu sự điều chỉnh pháp lý riêng biệt với quyền hạn hẹp hơn nhằm kiểm soát an ninh quỹ đất quốc gia.
1. Quyền Của Người Gốc Việt Nam Định Cư Ở Nước Ngoài
Căn cứ Điều 28 và Điều 44 Luật Đất đai 2024, nếu được phép nhập cảnh vào Việt Nam, người gốc Việt được:
- Mua, thuê mua nhà ở gắn liền với QSDĐ ở trong các dự án phát triển nhà ở. Không được mua đất nền phân lô tự do hay nhà ở riêng lẻ ngoài dự án.
- Nhận thừa kế quyền sử dụng đất ở và các loại đất khác trong cùng thửa đất có nhà ở theo quy định của pháp luật dân sự.
- Nhận tặng cho nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở.
- Nhận chuyển nhượng QSDĐ trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao theo quy định.
- Nhận quyền sử dụng đất ở trong dự án phát triển nhà ở (không được nhận chuyển nhượng đất tự do như cá nhân trong nước).
2. Điều Kiện
Điều kiện về nhân thân và giấy tờ chứng minh:
Người giao dịch phải chứng minh được mình là "Người gốc Việt Nam". Giấy tờ hợp lệ gồm:
- Hộ chiếu nước ngoài hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế còn hiệu lực.
- Giấy tờ xác nhận là người gốc Việt Nam: Giấy xác nhận người gốc Việt Nam do cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cấp; Giấy khai sinh trước đây; hoặc giấy tờ chứng minh từng có quốc tịch Việt Nam / có cha mẹ, ông bà từng có quốc tịch Việt Nam.
Điều kiện về nhập cảnh: Phải được phép nhập cảnh vào Việt Nam và có dấu kiểm chứng nhập cảnh hợp lệ trên hộ chiếu khi giao dịch (theo Luật Nhà ở 2023 và Luật Đất đai 2024).
Điều kiện về năng lực pháp luật và hành vi dân sự: Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự và năng lực pháp luật dân sự theo quy định của pháp luật dân sự Việt Nam.
III. Kết Luận
Với sự ra đời của Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở 2023, việc việt kiều mua nhà đất tại Việt Nam đã được mở rộng và minh bạch hơn đáng kể. Quyền lợi và phạm vi giao dịch được phân định rõ ràng dựa trên quốc tịch:
- Còn quốc tịch Việt Nam: được công nhận vị thế bình đẳng như công dân trong nước — tự do mua bán, nhận chuyển nhượng đa dạng loại hình nhà ở và đất đai, chỉ trừ một số khu vực hạn chế về an ninh, quốc phòng.
Người gốc Việt đã mất/thôi quốc tịch: được mua nhà trong dự án, nhận thừa kế, tặng cho và nhận chuyển nhượng đất khu công nghiệp — nhưng không được mua đất nền tự do hay nhà ở riêng lẻ ngoài dự án.
Tác giả: Phạm Nguyễn Tường Vy
CÔNG TY LUẬT TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NEW & NEW
Địa chỉ trụ sở chính: 195 Nguyễn Hồng Đào, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
Tổng đài tư vấn: 090.180.6668 hoặc 078.78.56789
Email: info@newlawfirm.com.vn
Website:https://newlawfirm.com.vn/

