Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở 2023 đã mang đến chính sách sở hữu bất động sản cởi mở hơn rất nhiều cho Việt kiều. Bài viết này phân tích chi tiết câu hỏi "Việt kiều mua chung cư được không?", đồng thời làm rõ sự khác biệt về quyền lợi giữa các nhóm đối tượng theo quy định mới nhất.
I. Phân Biệt Hai Nhóm Việt Kiều Trước Khi Mua Chung Cư
Trước khi phân tích quyền mua nhà, cần làm rõ sự thay đổi căn bản trong cách xác định đối tượng người sử dụng đất. Luật Đất đai 2024 tại Điều 4 chia người Việt Nam định cư ở nước ngoài thành hai nhóm riêng biệt với các quyền hạn khác nhau.
1. Người Việt Nam Định Cư Ở Nước Ngoài Là Công Dân Việt Nam
Theo khoản 3 Điều 4 Luật Đất đai 2024, nhóm đối tượng này bao gồm những người cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài nhưng vẫn giữ quốc tịch Việt Nam. Luật đã gộp nhóm này cùng với "cá nhân trong nước" thành định danh chung là "cá nhân" — có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ sử dụng đất tương tự như công dân đang sinh sống trong nước.
2. Người Gốc Việt Nam Định Cư Ở Nước Ngoài
Theo khoản 6 Điều 4 Luật Đất đai 2024, đây là những người Việt Nam đã từng có quốc tịch Việt Nam mà khi sinh ra quốc tịch của họ được xác định theo nguyên tắc huyết thống và con, cháu của họ đang cư trú, sinh sống lâu dài ở nước ngoài. Nhóm này được xếp vào một nhóm riêng với những quyền hạn cụ thể hơn về phạm vi tiếp cận đất đai, nhà ở.
II. Quyền Mua Căn Hộ Chung Cư Thương Mại
Căn hộ chung cư thương mại là phân khúc bất động sản mà việt kiều mua chung cư có khả năng tiếp cận rộng mở nhất. Luật Nhà ở 2023 và các văn bản hướng dẫn đã loại bỏ hầu hết các rào cản về cư trú đối với đối tượng này.
1. Phạm Vi Và Thời Hạn Sở Hữu
Theo điểm b khoản 2 Điều 8 Luật Nhà ở 2023, người Việt Nam định cư ở nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam thì có quyền sở hữu nhà ở gắn với quyền sử dụng đất ở theo quy định của pháp luật về đất đai. Sự khác biệt về phạm vi sở hữu chung cư giữa hai nhóm Việt kiều được thể hiện rõ nét trong sự tương quan giữa Luật Nhà ở và Luật Đất đai.
Công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài (còn quốc tịch Việt Nam) có quyền mua căn hộ chung cư tại bất kỳ dự án nào, trừ khu vực hạn chế tiếp cận đất đai nhằm bảo đảm quốc phòng, an ninh theo Điều 10 Nghị định 102/2024/NĐ-CP, đồng thời không bị áp dụng các hạn chế về tỷ lệ số lượng căn hộ trong một tòa nhà chung cư (không quá 30% số lượng căn hộ trong một tòa nhà chung cư) theo khoản 1 Điều 19 Luật Nhà ở 2023 — vốn chỉ dành cho cá nhân nước ngoài.
Thời hạn sở hữu của nhóm này là ổn định lâu dài, trừ trường hợp căn hộ chung cư đó được xây dựng trên đất có thời hạn của dự án. Khi nhà chung cư phải cải tạo, xây dựng lại theo Điều 60 Luật Nhà ở 2023, họ vẫn có quyền sở hữu đối với phần diện tích đất chung và được quyền tái định cư hoặc nhận bồi thường theo quy định pháp luật như cá nhân trong nước.
Đối với người gốc Việt Nam, quyền sở hữu căn hộ chung cư gắn liền với quyền sử dụng đất ở trong các dự án phát triển nhà ở được quy định tại Điều 44 Luật Đất đai 2024. Đối với chung cư thương mại, toàn bộ đều thuộc "dự án phát triển nhà ở", do đó người gốc Việt được tự do mua trực tiếp từ chủ đầu tư hoặc mua lại từ cá nhân/tổ chức khác — với điều kiện phải được phép nhập cảnh vào Việt Nam theo khoản 1 Điều 44 Luật Đất đai 2024.
Căn cứ theo khoản 1 Điều 171 Luật Đất đai 2024, vì được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đối với đất ở (loại đất có thời hạn sử dụng ổn định lâu dài), thời hạn sở hữu căn hộ chung cư của họ cũng là "lâu dài" — trái ngược hoàn toàn với giới hạn tối đa 50 năm áp dụng cho cá nhân nước ngoài theo điểm c khoản 2 Điều 20 Luật Nhà ở 2023.
Họ không bị áp dụng mức trần giới hạn 30% tổng số lượng căn hộ trong một tòa nhà chung cư theo Điều 19 Luật Nhà ở 2023 — có thể mua số lượng căn hộ tùy theo khả năng tài chính tại hầu hết các dự án thương mại.
Sau khi trở thành chủ sở hữu nhà ở hợp pháp, người Việt Nam định cư ở nước ngoài có các quyền hoàn toàn giống như cá nhân trong nước: quyền sử dụng, bán, cho thuê, tặng cho, đổi, để thừa kế, thế chấp, góp vốn bằng nhà ở và chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở theo Điều 10 Luật Nhà ở 2023.
2. Điều Kiện Sở Hữu
Tại Điều 3 Nghị định 95/2024/NĐ-CP, Chính phủ quy định chi tiết về giấy tờ chứng minh đối tượng và điều kiện được sở hữu.
Đối với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài: cần có hộ chiếu Việt Nam còn giá trị có đóng dấu nhập cảnh vào Việt Nam tại thời điểm tạo lập giao dịch.
Đối với người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, cần có:
- Hộ chiếu nước ngoài còn giá trị có đóng dấu nhập cảnh vào Việt Nam, hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế theo pháp luật về xuất nhập cảnh có đóng dấu kiểm chứng nhập cảnh tại thời điểm ký kết giao dịch về nhà ở.
- Giấy tờ xác nhận là người gốc Việt Nam theo quy định của pháp luật về quốc tịch.
III. Kết Luận
Pháp luật hiện hành đã gỡ bỏ hầu hết các rào cản để kiều bào có thể dễ dàng sở hữu căn hộ chung cư thương mại tại Việt Nam. Để việt kiều mua chung cư thuận lợi và đúng pháp lý, cần lưu ý:
- Xác định đúng đối tượng: phân định rõ bản thân là "Công dân Việt Nam" (còn quốc tịch) hay "Người gốc Việt" để chuẩn bị chính xác hồ sơ pháp lý.
- Quyền sở hữu rộng mở: cả hai nhóm đều được mua chung cư thương mại, sở hữu lâu dài và không bị giới hạn số lượng căn hộ — với điều kiện bắt buộc là phải được phép nhập cảnh vào Việt Nam.
- Bình đẳng quyền định đoạt: kiều bào được toàn quyền sử dụng, mua bán, cho thuê, thế chấp, để thừa kế... giống hệt công dân trong nước.
- Điều kiện nhập cảnh bắt buộc: phải có hộ chiếu/giấy tờ quốc tế hợp lệ và có dấu kiểm chứng nhập cảnh vào Việt Nam tại thời điểm giao dịch hoặc tạo lập nhà ở.
Tác giả: Phạm Nguyễn Tường Vy
CÔNG TY LUẬT TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NEW & NEW
Địa chỉ trụ sở chính: 195 Nguyễn Hồng Đào, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
Tổng đài tư vấn: 090.180.6668 hoặc 078.78.56789
Email: info@newlawfirm.com.vn
Website:https://newlawfirm.com.vn/

