Tự ý chuyển nhượng tài sản cầm cố không chính chủ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Tự ý chuyển nhượng tài sản cầm cố không chính chủ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

I. Cầm cố tài sản không chính chủ được hiểu như thế nào?

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, cầm cố tài sản là việc một bên giao tài sản thuộc quyền sở hữu của mình cho bên kia để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ. Như vậy, điều kiện cốt lõi của quan hệ cầm cố là tài sản đem cầm cố phải thuộc quyền sở hữu hợp pháp của bên cầm cố.

Từ nguyên tắc này có thể hiểu, tài sản không chính chủ là tài sản không thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người trực tiếp mang đi cầm cố. Tài sản đó có thể thuộc quyền sở hữu của người khác, thuộc sở hữu chung, hoặc người đang giữ tài sản không có quyền định đoạt hợp pháp đối với tài sản đó.

Do đó, cầm cố tài sản không chính chủ là việc một người giao tài sản không thuộc quyền sở hữu của mình cho bên nhận cầm cố nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ. Nếu tài sản là tài sản chung thì việc cầm cố còn phải có sự đồng ý của tất cả đồng chủ sở hữu theo quy định liên quan.

II. Có được ủy quyền cầm cố tài sản hay không?

Một điểm rất dễ bị nhầm lẫn là không phải cứ người trực tiếp mang tài sản đi cầm cố thì mặc nhiên là chủ sở hữu tài sản. Pháp luật dân sự cho phép cá nhân, pháp nhân ủy quyền cho người khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.

Vì vậy, về mặt nguyên tắc, cầm cố tài sản cũng có thể được thực hiện thông qua đại diện theo ủy quyền. Trong trường hợp này, người trực tiếp mang tài sản đi cầm cố không phải là chủ sở hữu, nhưng họ đang hành động với tư cách đại diện hợp pháp cho chủ sở hữu.

Nói cách khác, không phải mọi trường hợp “không chính chủ” đều là trái pháp luật. Nếu có văn bản ủy quyền hợp pháp, phạm vi ủy quyền rõ ràng và người được ủy quyền thực hiện đúng nội dung được giao, thì giao dịch cầm cố vẫn có thể được xem xét trong khuôn khổ hợp pháp.

Tuy nhiên, vấn đề pháp lý sẽ phát sinh khi người được ủy quyền hoặc bên nhận cầm cố vượt quá phạm vi được giao, đặc biệt là tự ý dùng tài sản đó để chuyển nhượng cho người khác, chiếm đoạt hoặc định đoạt tài sản trái ý chí của chủ sở hữu thật sự.

III. Tự ý chuyển nhượng tài sản cầm cố không chính chủ có bị xử phạt hành chính không?

Với hành vi tự ý bán, chuyển nhượng, sử dụng hoặc cầm cố trái phép tài sản của người khác, nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì cá nhân, tổ chức vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.

Theo hướng xử lý được dẫn chiếu trong nội dung bạn cung cấp, hành vi này có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với trường hợp sử dụng, mua, bán, thế chấp, cầm cố trái phép tài sản của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Điều này cho thấy, ngay cả khi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, việc tự ý chuyển nhượng tài sản cầm cố không chính chủ vẫn không phải là hành vi được pháp luật cho phép. Nếu người vi phạm không có quyền định đoạt tài sản nhưng vẫn cố tình đem bán, chuyển nhượng hoặc tạo ra giao dịch nhằm làm mất quyền kiểm soát của chủ sở hữu thật sự, họ vẫn có thể bị xử lý hành chính.

IV. Khi nào hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Không phải mọi trường hợp tự ý chuyển nhượng tài sản cầm cố đều mặc nhiên cấu thành tội phạm. Việc có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không còn phụ thuộc vào cách thức thực hiện hành vi, mục đích chiếm đoạt, thủ đoạn sử dụng và giá trị tài sản liên quan.

Theo nội dung pháp lý bạn đưa ra, với hành vi chuyển nhượng tài sản cầm cố không chính chủ, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét theo một trong hai hướng tội danh chính:

  • Tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017
  • Tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017

Việc xác định thuộc tội nào không căn cứ chỉ vào tên gọi của giao dịch, mà dựa vào bản chất hành vi chiếm đoạt.

V. Trường hợp có thể bị xem xét về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Nếu người thực hiện hành vi ngay từ đầu đã dùng thủ đoạn gian dối để làm cho chủ tài sản tin tưởng giao tài sản, ký giấy tờ hoặc ký hợp đồng ủy quyền, rồi sau đó chiếm đoạt tài sản, thì có thể bị xem xét theo hướng tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Dấu hiệu đặc trưng ở đây là thủ đoạn gian dối có trước hoặc đồng thời với việc nhận tài sản. Ví dụ, một người đưa ra thông tin sai sự thật, cố tình che giấu mục đích thật, làm cho chủ tài sản tưởng rằng chỉ đang cầm cố hoặc ủy quyền quản lý, nhưng thực tế lại nhằm chiếm đoạt và chuyển nhượng tài sản cho người khác.

Theo khung cơ bản được nêu, nếu tài sản bị chiếm đoạt có giá trị từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng, hoặc dưới mức đó nhưng thuộc trường hợp luật định, người vi phạm có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Ngoài ra, tội danh này còn có các khung tăng nặng cao hơn tùy theo giá trị tài sản, tính chất hành vi và hậu quả phát sinh.

VI. Trường hợp có thể bị xem xét về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Khác với lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản thường xảy ra khi người phạm tội nhận tài sản hợp pháp trước, thông qua vay, mượn, thuê, giữ hộ hoặc nhận được tài sản theo hình thức hợp đồng, sau đó mới nảy sinh ý định chiếm đoạt.

Trong bối cảnh chuyển nhượng tài sản cầm cố không chính chủ, nếu một người ban đầu được giao tài sản hoặc được trao quyền quản lý hợp pháp, nhưng sau đó tự ý bán, chuyển nhượng, sử dụng vào mục đích bất hợp pháp hoặc cố tình không trả lại tài sản dù có điều kiện trả, thì hành vi đó có thể bị xem xét theo Điều 175.

Theo nội dung được nêu, tội này áp dụng với trường hợp tài sản bị chiếm đoạt có giá trị từ 4.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng, hoặc dưới mức đó nhưng thuộc trường hợp luật định. Khung cơ bản có thể là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Nếu giá trị tài sản lớn hơn hoặc hậu quả nghiêm trọng hơn, mức hình phạt sẽ tăng theo các khung nặng hơn.

VII. Phân biệt ranh giới giữa vi phạm dân sự, hành chính và hình sự

Điểm cần chú ý là không phải cứ có tranh chấp về tài sản cầm cố là sẽ xử lý hình sự. Trong nhiều trường hợp, giao dịch có thể chỉ là tranh chấp dân sự nếu chưa có đủ căn cứ chứng minh ý chí chiếm đoạt hoặc thủ đoạn gian dối.

Tuy nhiên, nếu có các dấu hiệu như:

  • Cố tình dùng hợp đồng ủy quyền để che giấu việc chiếm đoạt
  • Tự ý chuyển nhượng tài sản cho người khác ngoài phạm vi được giao
  • Vẫn tiếp tục thu lãi, nhận tiền từ chủ cũ trong khi đã bán tài sản
  • Cố tình không trả lại tài sản dù có điều kiện, khả năng
  • Dùng tài sản vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không thể hoàn trả

thì vụ việc có thể vượt khỏi phạm vi tranh chấp dân sự thông thường và bị xem xét theo hướng xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

VIII. Kết luận

Tóm lại, chuyển nhượng tài sản cầm cố không chính chủ không phải lúc nào cũng mặc nhiên bị xử lý hình sự, nhưng đây là hành vi tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn. Nếu việc cầm cố, đại diện hoặc ủy quyền được thực hiện đúng quy định và đúng phạm vi, giao dịch có thể vẫn được xem xét trong khuôn khổ dân sự hợp pháp.

Ngược lại, nếu người được giao tài sản hoặc được ủy quyền tự ý bán, chuyển nhượng, sử dụng trái phép tài sản của người khác, thì trước hết có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Trường hợp có dấu hiệu chiếm đoạt, dùng thủ đoạn gian dối hoặc lợi dụng sự tin tưởng để chiếm đoạt tài sản, người vi phạm còn có thể bị truy cứu về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản tùy từng biểu hiện cụ thể của hành vi.


CÔNG TY LUẬT TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NEW & NEW

Địa chỉ trụ sở chính: 195 Nguyễn Hồng Đào, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.

Tổng đài tư vấn: 090.180.6668 hoặc 078.78.56789

Email: info@newlawfirm.com.vn

Website:https://newlawfirm.com.vn/

Đăng ký

Tìm kiếm tin tức