Quy Định Về Thời Hạn Góp Vốn Điều Lệ Trong Doanh Nghiệp

Quy Định Về Thời Hạn Góp Vốn Điều Lệ Trong Doanh Nghiệp

Vốn điều lệ là một trong những nội dung quan trọng được ghi nhận khi đăng ký thành lập doanh nghiệp. Đây không chỉ là cơ sở xác định tỷ lệ sở hữu, quyền biểu quyết và quyền hưởng lợi nhuận của thành viên, cổ đông mà còn thể hiện mức độ cam kết trách nhiệm tài sản của chủ sở hữu đối với doanh nghiệp. Vì vậy, việc đăng ký vốn điều lệ nhưng không góp vốn, góp không đủ hoặc góp không đúng thời hạn có thể làm phát sinh nhiều hậu quả pháp lý đối với cả doanh nghiệp và người góp vốn.

Theo Luật Doanh nghiệp năm 2020 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025), thời hạn góp vốn điều lệ và cách thức góp vốn được quy định khác nhau tùy theo từng loại hình doanh nghiệp.

1. Vốn điều lệ và nguyên tắc góp vốn vào doanh nghiệp

Theo khoản 34 Điều 4 Luật Doanh nghiệp năm 2020, vốn điều lệ được hiểu là tổng giá trị tài sản do các thành viên hoặc chủ sở hữu công ty đã góp hoặc cam kết góp khi thành lập công ty TNHH, công ty hợp danh; đối với công ty cổ phần, vốn điều lệ là tổng mệnh giá cổ phần đã bán hoặc được đăng ký mua khi thành lập doanh nghiệp.

Khi đăng ký thành lập công ty TNHH hoặc công ty cổ phần, thành viên, chủ sở hữu và cổ đông chưa nhất thiết phải hoàn thành việc góp vốn ngay tại thời điểm nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp. Pháp luật cho phép những người này cam kết góp vốn và hoàn thành nghĩa vụ trong thời hạn luật định. Trong khoảng thời gian đó, vốn điều lệ trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp có thể vẫn được ghi nhận theo mức vốn đã cam kết.

Tuy nhiên, việc được phép cam kết góp vốn không đồng nghĩa với việc người thành lập doanh nghiệp có thể tùy ý kéo dài thời gian góp vốn. Khi hết thời hạn mà thành viên, chủ sở hữu hoặc cổ đông chưa góp đủ, doanh nghiệp phải xử lý phần vốn còn thiếu và thực hiện thủ tục điều chỉnh vốn điều lệ theo quy định.

Theo Điều 34 Luật Doanh nghiệp năm 2020, tài sản góp vốn có thể là Đồng Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật và tài sản khác có thể định giá được bằng Đồng Việt Nam. Người góp vốn phải là chủ sở hữu hợp pháp hoặc có quyền sử dụng hợp pháp đối với tài sản dùng để góp vốn.

Theo Điều 35 Luật Doanh nghiệp năm 2020, đối với tài sản có đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đất, người góp vốn phải thực hiện thủ tục chuyển quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng cho doanh nghiệp. Đối với tài sản không phải đăng ký quyền sở hữu, việc góp vốn phải được thực hiện bằng giao nhận tài sản và lập biên bản. Do đó, việc chỉ ghi nhận trong điều lệ hoặc thỏa thuận nội bộ mà chưa thực tế giao tài sản, chuyển tiền hoặc hoàn thành thủ tục chuyển quyền sở hữu chưa đủ để chứng minh nghĩa vụ góp vốn đã được hoàn tất.

2. Thời hạn góp vốn đối với từng loại hình doanh nghiệp

2.1. Công ty TNHH hai thành viên trở lên

Đối với công ty TNHH hai thành viên trở lên, khoản 2 Điều 47 Luật Doanh nghiệp năm 2020 quy định thành viên phải góp đủ và đúng loại tài sản đã cam kết trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày công ty được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Thời hạn này không bao gồm thời gian vận chuyển, nhập khẩu tài sản góp vốn và thực hiện thủ tục hành chính để chuyển quyền sở hữu tài sản.

Trong thời hạn 90 ngày, thành viên có quyền và nghĩa vụ tương ứng với tỷ lệ phần vốn góp đã cam kết. Thành viên chỉ được góp vốn bằng loại tài sản khác với tài sản đã cam kết nếu được trên 50% số thành viên còn lại tán thành.

2.2. Công ty TNHH một thành viên

Đối với công ty TNHH một thành viên, khoản 2 Điều 75 Luật Doanh nghiệp năm 2020 quy định chủ sở hữu phải góp đủ và đúng loại tài sản đã cam kết trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Tương tự công ty TNHH hai thành viên trở lên, thời gian vận chuyển, nhập khẩu tài sản và thực hiện thủ tục chuyển quyền sở hữu không được tính vào thời hạn này.

2.3. Công ty cổ phần

Đối với công ty cổ phần, khoản 1 Điều 113 Luật Doanh nghiệp năm 2020 quy định cổ đông phải thanh toán đủ số cổ phần đã đăng ký mua trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày công ty được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Điều lệ công ty hoặc hợp đồng đăng ký mua cổ phần có thể quy định thời hạn ngắn hơn nhưng không được kéo dài quá 90 ngày. Trường hợp góp vốn bằng tài sản, thời gian vận chuyển, nhập khẩu và thực hiện thủ tục chuyển quyền sở hữu tài sản cũng không được tính vào thời hạn thanh toán cổ phần.

Trong thời hạn thanh toán, số phiếu biểu quyết của cổ đông được xác định theo số cổ phần phổ thông đã đăng ký mua, trừ trường hợp điều lệ công ty có quy định khác. Hội đồng quản trị có trách nhiệm giám sát, đôn đốc cổ đông thanh toán đầy đủ và đúng hạn.

2.4. Công ty hợp danh

Đối với công ty hợp danh, Luật Doanh nghiệp không ấn định một thời hạn chung là 90 ngày. Theo Điều 178 Luật Doanh nghiệp năm 2020, thành viên hợp danh và thành viên góp vốn phải góp đủ, đúng hạn số vốn đã cam kết theo điều lệ hoặc thỏa thuận thành lập công ty. Thành viên hợp danh không góp đủ và đúng hạn gây thiệt hại cho công ty có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường. Thành viên góp vốn không góp đủ, đúng hạn thì phần vốn chưa góp đủ được coi là khoản nợ của thành viên đối với công ty; trong một số trường hợp, người này có thể bị khai trừ theo quyết định của Hội đồng thành viên.

2.5. Doanh nghiệp tư nhân

Đối với doanh nghiệp tư nhân, theo Điều 189 Luật Doanh nghiệp năm 2020, vốn đầu tư do chủ doanh nghiệp tự đăng ký. Chủ doanh nghiệp có nghĩa vụ đăng ký chính xác tổng số vốn đầu tư, trong đó nêu rõ vốn bằng Đồng Việt Nam, ngoại tệ, vàng và tài sản khác. Toàn bộ vốn và tài sản, kể cả vốn vay và tài sản thuê được sử dụng vào hoạt động kinh doanh, phải được ghi chép đầy đủ trong sổ kế toán và báo cáo tài chính. Do doanh nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân và chủ doanh nghiệp chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình nên cơ chế góp vốn không được áp dụng giống thời hạn 90 ngày của công ty TNHH và công ty cổ phần.

3. Hậu quả pháp lý khi không góp đủ vốn đúng thời hạn

3.1. Công ty TNHH hai thành viên trở lên

Theo khoản 3 và khoản 4 Điều 47 Luật Doanh nghiệp năm 2020, sau khi hết thời hạn 90 ngày, thành viên chưa góp vốn theo cam kết đương nhiên không còn là thành viên công ty. Thành viên chỉ góp được một phần vốn có quyền tương ứng với phần vốn thực tế đã góp. Phần vốn chưa góp của các thành viên được chào bán theo nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên.

Công ty phải đăng ký thay đổi vốn điều lệ và tỷ lệ phần vốn góp của các thành viên theo số vốn thực tế đã góp trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày cuối cùng phải góp đủ vốn. Trường hợp phần vốn chưa góp đã được chào bán và góp đủ trong thời hạn này thì vốn điều lệ không bị giảm, nhưng công ty vẫn phải đăng ký thay đổi thành viên và tỷ lệ phần vốn góp tương ứng.

Dù không còn là thành viên hoặc chỉ được ghi nhận theo số vốn thực góp, người chưa góp hoặc chưa góp đủ vốn vẫn phải chịu trách nhiệm tương ứng với tỷ lệ phần vốn đã cam kết đối với các nghĩa vụ tài chính của công ty phát sinh trước ngày công ty đăng ký thay đổi vốn điều lệ và tỷ lệ phần vốn góp.

3.2. Công ty TNHH một thành viên

Theo Điều 75 Luật Doanh nghiệp năm 2020, nếu chủ sở hữu không góp đủ vốn trong thời hạn 90 ngày thì phải đăng ký giảm vốn điều lệ xuống bằng số vốn thực tế đã góp. Thời hạn thực hiện thủ tục này là 30 ngày kể từ ngày cuối cùng phải góp đủ vốn. Chủ sở hữu vẫn phải chịu trách nhiệm tương ứng với phần vốn đã cam kết đối với các nghĩa vụ tài chính của công ty phát sinh trước ngày đăng ký thay đổi vốn điều lệ. Đồng thời, chủ sở hữu phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các nghĩa vụ tài chính của công ty, thiệt hại xảy ra do không góp, không góp đủ hoặc góp không đúng hạn.

3.3. Công ty cổ phần

Theo Điều 113 Luật Doanh nghiệp năm 2020, cổ đông chưa thanh toán số cổ phần đã đăng ký mua sẽ đương nhiên không còn là cổ đông và không được chuyển nhượng quyền mua số cổ phần đó cho người khác. Cổ đông chỉ thanh toán một phần được hưởng quyền tương ứng với số cổ phần đã thanh toán và không được chuyển nhượng quyền mua đối với phần còn thiếu. Số cổ phần chưa thanh toán được coi là cổ phần chưa bán và Hội đồng quản trị có quyền chào bán.

Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày kết thúc thời hạn thanh toán, công ty cổ phần phải đăng ký điều chỉnh vốn điều lệ bằng tổng mệnh giá số cổ phần đã được thanh toán đủ và đăng ký thay đổi cổ đông sáng lập, trừ trường hợp số cổ phần chưa thanh toán đã được bán hết trong thời hạn này.

Cổ đông chưa thanh toán hoặc chưa thanh toán đủ vẫn phải chịu trách nhiệm tương ứng với tổng mệnh giá số cổ phần đã đăng ký mua đối với các nghĩa vụ tài chính phát sinh trước ngày công ty đăng ký điều chỉnh vốn điều lệ. Thành viên Hội đồng quản trị và người đại diện theo pháp luật có thể phải chịu trách nhiệm liên đới đối với thiệt hại phát sinh nếu không thực hiện hoặc thực hiện không đúng việc giám sát, điều chỉnh vốn điều lệ và cập nhật cổ đông sáng lập.

3.4. Rủi ro xử phạt hành chính và rủi ro thực tiễn

Ngoài những hậu quả nêu trên, doanh nghiệp không thực hiện đúng thủ tục điều chỉnh vốn điều lệ còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và buộc đăng ký điều chỉnh theo số vốn thực tế. Việc để vốn điều lệ trên hồ sơ đăng ký cao hơn vốn đã góp cũng có thể gây khó khăn khi vay vốn, đấu thầu, phân chia lợi nhuận, chuyển nhượng phần vốn góp, thanh toán nghĩa vụ hoặc giải quyết tranh chấp giữa các thành viên.

4. Những vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý khi thực hiện góp vốn

Trước khi đăng ký thành lập, doanh nghiệp nên xác định mức vốn điều lệ dựa trên khả năng tài chính thực tế, nhu cầu hoạt động và yêu cầu về vốn pháp định hoặc mức ký quỹ đối với ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Không nên đăng ký vốn quá cao chỉ nhằm nâng hình ảnh doanh nghiệp vì người góp vốn vẫn phải chịu trách nhiệm đối với số vốn đã cam kết trong những trường hợp luật định.

Doanh nghiệp cần theo dõi thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, thay vì tính từ ngày bắt đầu hoạt động, ngày mở tài khoản ngân hàng hoặc ngày phát sinh doanh thu. Nếu ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là ngày 01/3 thì thời hạn góp vốn được tính từ ngày này, không phụ thuộc vào thời điểm doanh nghiệp chính thức khai trương.

Mỗi khoản góp vốn cần có tài liệu chứng minh rõ ràng. Đối với vốn góp bằng tiền, doanh nghiệp nên lưu giữ chứng từ chuyển khoản, phiếu thu, sổ quỹ và hồ sơ kế toán. Đối với tài sản góp vốn, cần có biên bản định giá, biên bản giao nhận và giấy tờ chuyển quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng. Trường hợp thành viên góp vốn là doanh nghiệp, việc thanh toán khi góp vốn, mua bán hoặc chuyển nhượng phần vốn góp phải tuân thủ quy định về hình thức thanh toán không dùng tiền mặt.

Sau khi thành viên công ty TNHH góp đủ vốn, công ty phải cập nhật thông tin vào sổ đăng ký thành viên và cấp giấy chứng nhận phần vốn góp. Công ty cổ phần phải cập nhật đầy đủ thông tin cổ đông vào sổ đăng ký cổ đông. Đây là những tài liệu quan trọng để xác định tư cách thành viên, cổ đông khi biểu quyết, nhận lợi nhuận, chuyển nhượng vốn hoặc giải quyết tranh chấp.

Trường hợp nhận thấy không thể góp đủ vốn đúng thời hạn, doanh nghiệp cần chủ động họp và xử lý phần vốn còn thiếu, đồng thời thực hiện thủ tục điều chỉnh vốn điều lệ trong thời hạn 30 ngày sau khi kết thúc thời hạn góp vốn. Việc điều chỉnh kịp thời giúp thông tin đăng ký doanh nghiệp phản ánh đúng năng lực tài chính và hạn chế trách nhiệm pháp lý của người quản lý, chủ sở hữu, thành viên và cổ đông.

Kết luận

Góp đủ và đúng hạn vốn điều lệ là nghĩa vụ quan trọng của chủ sở hữu, thành viên và cổ đông khi thành lập doanh nghiệp. Đối với công ty TNHH và công ty cổ phần, thời hạn góp vốn thông thường là 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, trừ trường hợp pháp luật hoặc điều lệ công ty quy định thời hạn ngắn hơn.

Nếu không hoàn thành nghĩa vụ góp vốn, người góp vốn có thể bị hạn chế hoặc mất tư cách thành viên, cổ đông; phải chịu trách nhiệm đối với các nghĩa vụ tài chính phát sinh theo phần vốn đã cam kết. Doanh nghiệp cũng phải kịp thời đăng ký điều chỉnh vốn điều lệ và thông tin liên quan theo số vốn thực tế đã góp. Vì vậy, doanh nghiệp cần đăng ký mức vốn phù hợp với khả năng tài chính, lưu giữ đầy đủ chứng từ góp vốn và chủ động thực hiện thủ tục điều chỉnh khi có thay đổi để hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình hoạt động.

Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Duyên


Liên hệ ngay với Công ty Luật TNHH New & New:

Tổng đài tư vấn: 090.180.6668

Email: info@newlawfirm.com.vn

Địa chỉ: 195 Nguyễn Hồng Đào, Phường Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh

Website: https://newlawfirm.com.vn

Đăng ký

Tìm kiếm tin tức