Đề xuất quy định mới về kinh doanh xăng dầu

Mục lục

I. Cơ chế bình ổn giá: Giá tăng cộng dồn từ 20%/tháng trở lên sẽ xem xét bình ổn

Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo Thông tư là cơ chế bình ổn giá xăng dầu đối với xăng, xăng sinh học và dầu diesel. Theo đó, dự thảo đưa ra cách theo dõi mặt bằng giá và điều kiện kích hoạt bình ổn khi giá trong nước biến động bất thường.

1. Theo dõi, đánh giá mặt bằng giá xăng dầu thực hiện bình ổn giá

Dự thảo nêu rõ, giá các mặt hàng xăng dầu thực hiện bình ổn giá được theo dõi, đánh giá là giá bán lẻ do thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu công bố.

Việc đánh giá căn cứ theo tỷ trọng sản lượng tiêu thụ của:

các chủng loại mặt hàng xăng; và
các chủng loại mặt hàng dầu diesel,

của một số thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu có tính đại diện, có tổng sản lượng tiêu thụ chiếm trên 70% sản lượng tiêu thụ trên cả nước.

Nội dung này thể hiện định hướng của quy định mới kinh doanh xăng dầu là sử dụng dữ liệu giá bán lẻ công bố từ nhóm thương nhân đầu mối đại diện để đánh giá mặt bằng giá phục vụ quyết định bình ổn.

2. Trường hợp thực hiện bình ổn giá xăng dầu theo dự thảo

Dự thảo đề xuất thực hiện bình ổn giá xăng dầu trong trường hợp giá bán lẻ xăng dầu trong nước biến động bất thường, tăng liên tiếp trong thời gian 1 tháng, biên độ lớn và mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên, có nguy cơ tác động tiêu cực đến:

ổn định kinh tế vĩ mô,
kiểm soát lạm phát,
đời sống nhân dân.

Điểm nhấn của quy định mới kinh doanh xăng dầu là tiêu chí “tăng liên tiếp trong 1 tháng” và “mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên” làm ngưỡng để xem xét bình ổn.

3. Vai trò phối hợp, tổng hợp đánh giá và báo cáo quyết định bình ổn

Theo dự thảo, Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan để:

thu thập, tổng hợp, phân tích, đánh giá cung cầu;
giá xăng dầu thế giới;
các yếu tố cấu thành giá cơ sở, giá bán lẻ;
tồn kho, nhu cầu tiêu dùng;
tình hình sản xuất – nhập khẩu trong khoảng thời gian nhất định (3 tháng, 1 tháng…);
đánh giá mức độ tác động đến mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân;

từ đó xây dựng báo cáo bình ổn giá gửi Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Chính phủ quyết định chủ trương bình ổn giá.

II. Nguyên tắc và thủ tục tổ chức bình ổn giá theo dự thảo

1. Nguyên tắc thực hiện bình ổn giá xăng dầu

Dự thảo nêu rõ: Việc bình ổn giá xăng dầu được thực hiện theo nguyên tắc quy định tại Luật Giá, Nghị quyết của Chính phủ về phương án bình ổn giá và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Trên cơ sở chủ trương bình ổn giá của Chính phủ, Bộ Công Thương chủ trì triển khai, hướng dẫn Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện biện pháp bình ổn giá.

2. Trình tự, thủ tục tổ chức bình ổn giá

Theo dự thảo, trình tự, thủ tục, tổ chức bình ổn giá xăng dầu được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 85/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Giá và văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế (nếu có), Nghị quyết của Chính phủ về phương án bình ổn giá.

3. Trường hợp khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh và biến động bất thường

Dự thảo cũng đề cập tình huống đặc biệt: Trường hợp cơ quan có thẩm quyền ban bố tình trạng khẩn cấp, sự cố, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh và mặt bằng giá bán lẻ các mặt hàng xăng dầu có biến động bất thường, Bộ Công Thương sẽ:

chủ trì,
phối hợp với Bộ Tài chính và các Bộ ngành có liên quan,

tổ chức thực hiện bình ổn giá theo quy định tại Điều 6 Nghị định số 85/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Giá và văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế (nếu có), Nghị quyết của Chính phủ về phương án bình ổn giá và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Nội dung này tiếp tục cho thấy quy định mới kinh doanh xăng dầu hướng đến khuôn khổ vận hành bình ổn theo Luật Giá và Nghị định hướng dẫn.

III. Kết nối dữ liệu kinh doanh xăng dầu: Đăng ký tài khoản và kết nối theo mẫu báo cáo

Bên cạnh bình ổn giá, dự thảo đưa ra quy trình kết nối dữ liệu kinh doanh xăng dầu với cơ quan quản lý.

1. Đối tượng đăng ký tài khoản kết nối dữ liệu

Theo dự thảo, các nhóm sau đăng ký tài khoản kết nối dữ liệu với Bộ Công Thương bằng văn bản:

thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu;
thương nhân phân phối xăng dầu;
thương nhân bán lẻ xăng dầu không thuộc hệ thống phân phối của thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu hoặc thương nhân phân phối xăng dầu.

Văn bản đăng ký ghi rõ: tên, mã số doanh nghiệp, địa chỉ email của doanh nghiệp.

2. Thời hạn phản hồi đăng ký và cách thức kết nối

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đăng ký, Bộ Công Thương (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước) gửi kết quả về địa chỉ email của doanh nghiệp.

Thương nhân kết nối dữ liệu theo các Mẫu báo cáo ban hành kèm theo Thông tư này thông qua ứng dụng, phần mềm điện tử của Bộ Công Thương.

Đây là điểm vận hành đáng chú ý trong quy định mới kinh doanh xăng dầu, khi dữ liệu được chuẩn hóa theo mẫu và kết nối trên nền tảng/ứng dụng của cơ quan quản lý.

IV. Công bố và kê khai giá bán xăng dầu theo dự thảo

Dự thảo đề xuất cơ chế phân nhóm chủ thể để thực hiện công bố/điều chỉnh giá và kê khai giá, với nơi tiếp nhận tương ứng.

1. Thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối

Dự thảo nêu rõ: thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, thương nhân phân phối xăng dầu:

thực hiện công bố, điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu mazut là giá bán buôn) trong hệ thống phân phối;
thực hiện kê khai giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu mazut là giá bán buôn),

và gửi về:

Bộ Công Thương (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước),
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh/cơ quan được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phân cấp, phân quyền nơi thương nhân có hệ thống phân phối,

thông qua ứng dụng, phần mềm của Bộ Công Thương.

2. Thương nhân bán lẻ không thuộc hệ thống phân phối

Với thương nhân bán lẻ xăng dầu không thuộc hệ thống phân phối của thương nhân đầu mối hoặc thương nhân phân phối, dự thảo đề xuất:

công bố, điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu mazut là giá bán buôn) tại cửa hàng bán lẻ xăng dầu của thương nhân;
kê khai giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu mazut là giá bán buôn),

và gửi về:

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh/cơ quan được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phân cấp, phân quyền nơi thương nhân có cửa hàng bán lẻ xăng dầu,

thông qua ứng dụng, phần mềm của Bộ Công Thương.

Cách thiết kế này cho thấy quy định mới kinh doanh xăng dầu phân luồng trách nhiệm kê khai theo vị trí trong chuỗi phân phối và địa bàn hoạt động.