10 Hành Vi Bị Xác Định Là Trốn Thuế Từ 01/7/2026: Lưu Ý Quan Trọng

Nhiều chủ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp thường nghĩ rằng "chậm kê khai một chút", "quên xuất hóa đơn" hoặc "bán hàng nhưng chưa ghi sổ" chỉ là lỗi nhỏ trong quá trình kinh doanh. Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2026, ranh giới giữa "sai sót hành chính" và hành vi trốn thuế trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 chính thức có hiệu lực từ 01/7/2026. Khoản 4 Điều 45 của Luật này xác định 10 nhóm hành vi trốn thuế cụ thể. Nhiều lỗi tưởng là "sai sót kế toán" hoặc "chưa kịp kê khai" — nếu làm thiếu số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn — có thể bị xử lý là trốn thuế.

I. 10 Hành Vi Trốn Thuế Theo Khoản 4 Điều 45 Luật Quản Lý Thuế 2025

Căn cứ khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, các hành vi trốn thuế bao gồm:

Thứ nhất, không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế hoặc nộp hồ sơ khai thuế quá 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc ngày hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế theo quy định, nếu dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn.

Thứ hai, không ghi chép, ghi nhận trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp.

Thứ ba, không lập hóa đơn và không kê khai thuế khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định của pháp luật; hoặc có lập hóa đơn nhưng ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá trị thanh toán thực tế để kê khai thuế.

Thứ tư, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ nhằm làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, khấu trừ, hoàn.

Thứ năm, sử dụng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất giao dịch hoặc giá trị giao dịch thực tế để xác định sai số tiền thuế phải nộp, số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn.

Thứ sáu, khai sai với thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mà không tự nguyện khắc phục hậu quả bằng cách nộp đủ số tiền thuế phải nộp theo quy định.

Thứ bảy, cố ý không kê khai hoặc khai sai về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Thứ tám, cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa nhằm mục đích trốn thuế.

Thứ chín, sử dụng hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế, xét miễn thuế không đúng mục đích quy định mà không khai báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan quản lý thuế.

Thứ mười, có hoạt động kinh doanh trong thời gian ngừng, tạm ngừng hoạt động kinh doanh nhưng không thông báo với cơ quan quản lý thuế.

II. Không Phải Mọi Sai Sót Đều Là Hành Vi Trốn Thuế

Một điểm quan trọng cần hiểu đúng: không phải cứ nộp hồ sơ muộn hoặc không lập hóa đơn là mặc nhiên bị coi là hành vi trốn thuế. Theo điểm l khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, một số trường hợp chỉ bị xử phạt về vi phạm thủ tục thuế, không bị xử phạt về hành vi trốn thuế:

• Không nộp hồ sơ đăng ký thuế, hồ sơ khai thuế hoặc nộp hồ sơ khai thuế quá 90 ngày nhưng không phát sinh số thuế phải nộp.
• Có phát sinh số thuế phải nộp nhưng người nộp thuế đã nộp đủ tiền thuế và tiền chậm nộp trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra hoặc lập biên bản vi phạm.

Yếu tố cốt lõi cần xem xét là: hành vi đó có làm thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, khấu trừ hay không.

III. Mức Phạt Đối Với Hành Vi Trốn Thuế

Căn cứ khoản 3 Điều 44 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, người nộp thuế có hành vi trốn thuế có thể bị xử phạt từ 01 lần đến 03 lần số tiền thuế trốn, tùy tính chất và mức độ vi phạm. Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn phải nộp đủ số tiền thuế còn thiếu và tiền chậm nộp theo quy định.

Mức phạt cụ thể được xác định tùy theo: lần vi phạm đầu hay tái phạm; mức độ thiệt hại cho ngân sách nhà nước; và các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ khác theo quy định pháp luật.

IV. Người Kinh Doanh Cần Làm Gì Để Tránh Rủi Ro?

Để hạn chế nguy cơ bị xác định là hành vi trốn thuế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nên: đăng ký thuế và kê khai thuế đúng thời hạn; lập hóa đơn đầy đủ khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ; ghi nhận doanh thu trung thực, đầy đủ trong sổ kế toán; không sử dụng hóa đơn, chứng từ không rõ nguồn gốc; không kê khai giá trị giao dịch thấp hơn thực tế thanh toán; thông báo với cơ quan thuế nếu hoạt động trở lại trong thời gian tạm ngừng kinh doanh.

Ngoài ra, cần chủ động rà soát hồ sơ thuế định kỳ để kịp thời điều chỉnh sai sót — đặc biệt trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra. Việc tự nguyện nộp đủ thuế và tiền chậm nộp trước thời điểm đó sẽ giúp tránh bị xử phạt về hành vi trốn thuế.

V. Kết Luận

Từ ngày 01/7/2026, 10 hành vi trốn thuế được xác định rõ theo Luật Quản lý thuế 2025. Đây không chỉ là vấn đề của doanh nghiệp lớn mà liên quan trực tiếp đến hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, người bán hàng online, chủ quán ăn, cửa hàng nhỏ và các cơ sở kinh doanh dịch vụ.

Hiểu đúng và tuân thủ đúng quy định thuế ngay từ đầu sẽ giúp người kinh doanh tránh được rủi ro bị xử phạt, truy thu thuế và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh lâu dài.

Tác giả: Đỗ Thị Thủy Tiên

Liên hệ ngay với Công ty Luật TNHH New & New:

Tổng đài tư vấn: 090.180.6668

Email: info@newlawfirm.com.vn

Địa chỉ: 195 Nguyễn Hồng Đào, Phường Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh

Website: https://newlawfirm.com.vn