Ngày 01/7/2026 là mốc quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam năm nay khi nhiều luật, nghị định và thông tư đồng loạt có hiệu lực thi hành. Các thay đổi trải rộng trên nhiều lĩnh vực từ tiền lương, bảo hiểm xã hội, lao động, đến tư pháp và quản lý tài sản. Dưới đây là tổng hợp đầy đủ các chính sách quan trọng nhất mà người lao động, doanh nghiệp và người làm công tác pháp lý cần nắm rõ.
I. TIỀN LƯƠNG — LƯƠNG HƯU TĂNG 8% TỪ 01/7/2026
1. Lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng
Theo Nghị định 162/2026/NĐ-CP, mức lương cơ sở chính thức tăng từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng — tương đương mức tăng 8,1% so với hiện hành.
Thông tư 13/2026/TT-BNV ngày 29/5/2026 của Bộ Nội vụ hướng dẫn chi tiết việc thực hiện mức lương cơ sở mới đối với cán bộ, công chức, viên chức và các đối tượng hưởng phụ cấp trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Đối tượng áp dụng: Cán bộ, công chức, viên chức; lực lượng vũ trang; người hưởng lương từ ngân sách Nhà nước.
2. Lương hưu và trợ cấp BHXH tăng 8%
Đồng thời với tăng lương cơ sở, Nghị định 162/2026/NĐ-CP quy định điều chỉnh tăng 8% đối với:
- Lương hưu hằng tháng;
- Trợ cấp BHXH hằng tháng;
- Trợ cấp hằng tháng theo các chế độ khác của Nhà nước.
Mức tăng được tính trên mức hưởng của tháng 6/2026.
3. Cán bộ xã già yếu đã nghỉ việc: mức trợ cấp tối thiểu 3,8 triệu đồng/tháng
Thông tư 12/2026/TT-BNV ngày 29/5/2026 hướng dẫn điều chỉnh mức trợ cấp hằng tháng đối với cán bộ xã, phường, thị trấn già yếu đã nghỉ việc lên mức tối thiểu 3,8 triệu đồng/tháng kể từ 01/7/2026.
II. LAO ĐỘNG — CHÍNH SÁCH THAI SẢN MỚI QUAN TRỌNG
Sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng
Đây là điểm mới đáng chú ý nhất trong lĩnh vực lao động năm 2026. Luật Dân số 2025 chính thức có hiệu lực từ 01/7/2026, trong đó điều chỉnh thời gian nghỉ thai sản như sau:
| Trường hợp | Thời gian nghỉ thai sản | Ghi chú |
|---|---|---|
| Sinh con thứ nhất | 6 tháng | Như quy định hiện hành |
| Sinh con thứ hai | 7 tháng | Tăng thêm 1 tháng so với trước |
| Thời gian nghỉ trước sinh | Không quá 2 tháng | Tính vào tổng thời gian nghỉ |
Lưu ý cho doanh nghiệp: Điều khoản về chế độ thai sản trong hợp đồng lao động và nội quy công ty cần được rà soát và cập nhật theo quy định mới này. Doanh nghiệp tiếp tục áp dụng mức 6 tháng cho lao động nữ sinh con thứ hai kể từ 01/7/2026 sẽ vi phạm pháp luật lao động.
III. BẢO HIỂM XÃ HỘI — CẬP NHẬT MỨC ĐÓNG VÀ HƯỞNG
Do lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng, các mức đóng và hưởng BHXH, BHYT liên quan đến lương cơ sở đều tự động điều chỉnh theo từ 01/7/2026:
- Mức đóng BHYT tối thiểu theo hộ gia đình tăng tương ứng;
- Mức hưởng tối đa từ Quỹ BHXH khi ốm đau, thai sản tính theo lương tháng đóng BHXH — không thay đổi cơ cấu tỷ lệ, chỉ tăng theo mức lương thực tế;
- Trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp — không đổi cách tính.
IV. TƯ PHÁP — VĂN BẢN HỢP NHẤT CÓ GIÁ TRỊ PHÁP LÝ CHÍNH THỨC
Thay đổi quan trọng nhất trong công tác pháp lý năm 2026
Theo Pháp lệnh số 01/2026/UBTVQH16 ngày 10/6/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (hiệu lực từ 01/7/2026), văn bản hợp nhất (consolidated legal text) được xác định là căn cứ chính thức để cơ quan, tổ chức, cá nhân viện dẫn và áp dụng pháp luật.
Điểm mới so với Pháp lệnh 2012:
- Bổ sung quyền viện dẫn chính thức văn bản hợp nhất trong hợp đồng, văn bản tư vấn pháp lý, đơn khởi kiện;
- Quy định công thức viện dẫn bắt buộc: ghi tên, số ký hiệu văn bản gốc kèm cụm từ "hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số...";
- Văn bản hợp nhất phải được đăng tải trên vbpl.vn trong 1 ngày làm việc kể từ khi hoàn thành;
- Miễn phí khai thác toàn bộ văn bản hợp nhất trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật (vbpl.vn).
Văn bản hợp nhất mới ban hành: Văn bản hợp nhất số 18/VBHN-VPQH 2026 — hợp nhất Bộ luật Lao động (cập nhật toàn bộ sửa đổi đến thời điểm ban hành).
Không phải nộp lại Phiếu lý lịch tư pháp
Từ 01/7/2026, người dân không phải nộp lại Phiếu lý lịch tư pháp tại các thủ tục hành chính nếu cơ quan Nhà nước đã có dữ liệu trong hệ thống. Quy định này đơn giản hóa đáng kể thủ tục hành chính trong đăng ký kinh doanh, xin cấp phép nghề nghiệp và nhiều thủ tục khác.
V. QUẢN LÝ TÀI SẢN — TÀI SẢN SỐ PHẢI KÊ KHAI
Lần đầu tiên tài sản số bị đưa vào diện kiểm soát
Nghị định 164/2026/NĐ-CP quy định từ 01/7/2026, người có nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập (cán bộ, công chức, người giữ chức vụ quản lý trong doanh nghiệp Nhà nước) phải kê khai tài sản số có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên, bao gồm:
- Tiền điện tử, tiền kỹ thuật số;
- Tài sản trên nền tảng blockchain;
- Các tài sản số khác theo quy định của pháp luật về tài sản số.
Đây là lần đầu tiên tài sản số được đưa vào quy định kiểm soát tài sản thu nhập tại Việt Nam, phù hợp với xu hướng pháp lý hóa lĩnh vực tài sản kỹ thuật số.
VI. TÒA ÁN — BẢO VỆ AN NINH TẠI TRỤ SỞ TÒA ÁN
Từ 15/7/2026: Kiểm tra an ninh khi vào Tòa án
Thông tư 11/2026/TT-TANDTC ngày 30/5/2026 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quy định về bảo vệ Tòa án nhân dân. Từ 15/7/2026, tất cả người ra vào trụ sở Tòa án phải:
- Kiểm tra an ninh theo quy trình;
- Xuất trình giấy tờ tùy thân hợp lệ.
Lưu ý cho luật sư và đương sự: Khi tham dự phiên tòa hoặc nộp hồ sơ tại Tòa án từ 15/7/2026, cần mang theo CCCD/hộ chiếu và dành thêm thời gian cho thủ tục kiểm tra an ninh tại cổng.
VII. XÂY DỰNG — MỨC PHẠT MỚI
Từ 10/7/2026: Phạt đến 250 triệu đồng khi xây cầu không phép
Nghị định 183/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 03/2022/NĐ-CP, có hiệu lực từ 10/7/2026: hành vi xây dựng cầu không có giấy phép trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi có thể bị xử phạt hành chính lên đến 250 triệu đồng.
VIII. ĐỀ XUẤT PHÁP LÝ MỚI CẦN THEO DÕI
Dự thảo sửa đổi Luật BHXH — hiệu lực dự kiến 01/3/2027
Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH 2024 (dự kiến có hiệu lực từ 01/3/2027), với hai đề xuất nổi bật:
- Thay đổi cách điều chỉnh tiền lương đóng BHXH để tính lương hưu — ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động dài hạn;
- Hỗ trợ tiền đóng BHXH bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh và người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Doanh nghiệp và người lao động cần theo dõi tiến độ ban hành để chuẩn bị điều chỉnh kế hoạch nhân sự và tài chính phù hợp.
TỔNG HỢP — CHECKLIST CHO DOANH NGHIỆP VÀ NGƯỜI LAO ĐỘNG
Doanh nghiệp cần làm ngay trước 01/7/2026:
Cập nhật mức lương cơ sở mới (2,53 triệu đồng) trong hệ thống tính lương, đặc biệt với nhân viên hưởng phụ cấp theo lương cơ sở.
Rà soát và sửa điều khoản thai sản trong hợp đồng lao động, nội quy, thỏa ước lao động tập thể — đảm bảo ghi nhận mức 7 tháng cho sinh con thứ hai.
Cập nhật quy trình viện dẫn pháp lý trong soạn thảo hợp đồng và văn bản nội bộ theo định dạng văn bản hợp nhất mới.
Rà soát nghĩa vụ kê khai tài sản số (nếu đơn vị có người thuộc diện kê khai) để tuân thủ Nghị định 164/2026/NĐ-CP.
Người lao động cần biết:
Lương hưu, trợ cấp BHXH của bạn tự động tăng 8% từ tháng 7/2026 — không cần làm thủ tục.
Nếu sinh con thứ hai sau 01/7/2026, bạn được nghỉ thai sản 7 tháng thay vì 6 tháng.
Không cần nộp lại Phiếu lý lịch tư pháp tại các thủ tục hành chính nếu cơ quan đã có dữ liệu.
KẾT LUẬN
Ngày 01/7/2026 đánh dấu một bước chuyển lớn trong hệ thống pháp luật Việt Nam, tác động trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của hàng triệu người lao động, doanh nghiệp và người làm công tác pháp lý. Việc nắm rõ và cập nhật kịp thời các chính sách mới không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên trong mọi giao dịch, hợp đồng và quan hệ lao động.
CÔNG TY LUẬT TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NEW & NEW
Địa chỉ trụ sở chính: 195 Nguyễn Hồng Đào, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.
Tổng đài tư vấn: 090.180.6668 hoặc 078.78.56789
Email: info@newlawfirm.com.vn
Website:https://newlawfirm.com.vn/
