Tiền từ thiện chịu thuế TNCN: Quy định hiện hành & xử lý trục lợi

Mục lục

Bài viết làm rõ “tiền từ thiện chịu thuế TNCN” theo NĐ 65/2013, TT 111/2013 và quy định xử lý trục lợi theo NĐ 93/2021, NĐ 144/2021, BLHS.

I. Thu nhập từ tiền từ thiện có phải chịu thuế TNCN?

Hiện nay, các khoản thu nhập chịu thuế TNCN được liệt kê tại Điều 3 Nghị định 65/2013/NĐ-CP (được hướng dẫn bởi Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC), gồm 10 nhóm: thu nhập SXKD; tiền lương, tiền công; đầu tư vốn; chuyển nhượng vốn; chuyển nhượng BĐS; trúng thưởng; bản quyền; nhượng quyền thương mại; thừa kế là tài sản phải đăng ký; quà tặng là tài sản phải đăng ký. Trong các quy định này không có tiền (cash) là đối tượng quà tặng chịu thuế, do đó kết luận về tiền từ thiện chịu thuế TNCN như sau.

Khoản 10 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC – Thu nhập từ nhận quà tặng (trích):
a) Quà tặng là chứng khoán…; cổ phần…
b) Quà tặng là phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh…
c) Quà tặng là bất động sản… (nhà, đất, công trình gắn liền…)
d) Quà tặng là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu/quyền sử dụng: ô tô, xe máy, tàu thủy… tàu bay, súng săn…

Như vậy, các khoản tiền từ thiện không thuộc đối tượng chịu thuế TNCN. Một số ý kiến viện dẫn khoản 13 Điều 4 Nghị định 65/2013/NĐ-CP và điểm p khoản 1 Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC về miễn thuế đối với khoản nhận từ các quỹ từ thiện hợp pháp; tuy nhiên phần tiền từ thiện nói chung không nằm trong diện chịu thuế, nên câu hỏi tiền từ thiện chịu thuế TNCN được trả lời là không theo các căn cứ hiện hành bạn đã nêu.

Bài gốc cũng phân tích bối cảnh pháp lý tại thời điểm ban hành Nghị định 65/2013/TT-CP, Thông tư 111/2013/TT-BTC (trước khi có Nghị định 93/2021/NĐ-CP về vận động, tiếp nhận, phân phối nguồn đóng góp tự nguyện), và nêu khả năng trong tương lai có thể có quy định chi tiết hơn; phần này giữ nguyên theo nội dung bạn cung cấp.

II. Trục lợi tiền từ thiện sẽ bị xử lý thế nào?

Theo Nghị định 93/2021/NĐ-CP (Điều 17, 18, 19), cá nhân kêu gọi quyên góp phải: thông báo mục đích, phạm vi, tài khoản/địa điểm tiếp nhận; mở tài khoản riêng theo từng cuộc vận động; có biên nhận khi được yêu cầu; dừng tiếp nhận đúng hạn; phối hợp UBND nơi tiếp nhận hỗ trợ; công khai, minh bạch việc tiếp nhận – phân phối; lập sổ sách, niêm yết công khai 30 ngày theo quy định. Yêu cầu này liên quan chặt chẽ tới phòng chống hành vi trục lợi, nhưng không làm thay đổi kết luận ở mục I về tiền từ thiện chịu thuế TNCN.

Nghị định 93/2021/NĐ-CP – trích yêu cầu minh bạch (tóm lược từ bài gốc):

Thông báo trên phương tiện truyền thông; gửi văn bản đến UBND cấp xã nơi cư trú.
Mở tài khoản riêng tại ngân hàng, bố trí địa điểm tiếp nhận hiện vật; có biên nhận khi được yêu cầu; dừng nhận khi hết thời hạn đã cam kết.
Thông báo cơ quan có thẩm quyền ở nơi tiếp nhận hỗ trợ để phối hợp xác định phạm vi, đối tượng, mức, thời gian hỗ trợ; công khai kết quả và gửi UBND cấp xã để niêm yết trong 30 ngày.

Điều 5 Nghị định 93/2021/NĐ-CP nghiêm cấm: báo cáo sai sự thật; chiếm đoạt; sử dụng sai mục đích; lợi dụng vận động – tiếp nhận – phân phối để trục lợi hoặc xâm phạm an ninh, trật tự.

Chế tài xử lý hành vi chiếm đoạt:

Xử phạt hành chính: Căn cứ điểm c khoản 1 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP: phạt 2–3 triệu đồng đối với hành vi dùng thủ đoạn gian dối/bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp/hoàn trả tài sản chiếm giữ trái phép.
Truy cứu hình sự: Tùy trường hợp, có thể xử lý theo Điều 174 BLHS (Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản) hoặc Điều 175 BLHS (Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản), khung hình phạt từ cải tạo không giam giữ đến tù chung thân.

III. Khoản chi từ thiện được tính thế nào cho thuế?

Phần bài gốc của bạn cũng nêu rõ cách tính với doanh nghiệp và cá nhân theo quy định hiện hành (giữ nguyên lập luận và điều kiện):

1) Doanh nghiệp – chi ủng hộ/từ thiện được tính chi phí hợp lý nếu đáp ứng (Điều 4 Thông tư 96/2015/TT-BTC):

Chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động SXKD.
Có hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
Hóa đơn mua hàng hóa/dịch vụ ≥20 triệu đồng (đã gồm VAT) phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Lưu ý về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thực hiện theo các văn bản pháp luật về VAT.

2) Cá nhân – khoản đóng góp được giảm trừ trước khi tính thuế TNCN từ tiền lương, tiền công (khoản 3 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC):

Đóng góp vào tổ chức/cơ sở chăm sóc trẻ em hoàn cảnh đặc biệt, người khuyết tật, người già không nơi nương tựa (được thành lập và hoạt động theo quy định pháp luật), có chứng từ hợp pháp.
Đóng góp vào quỹ từ thiện, quỹ nhân đạo, quỹ khuyến học (được thành lập, hoạt động đúng quy định), có chứng từ hợp pháp do tổ chức/quỹ cấp Trung ương hoặc cấp tỉnh cấp.

Từ các quy định hiện hành trong bài gốc, phần kết luận của bạn cũng khẳng định: các khoản đóng góp không thông qua quỹ/tổ chức hợp pháp sẽ khó được tính là chi phí được trừ (đối với doanh nghiệp) hoặc khoản giảm trừ (đối với cá nhân) theo khuôn khổ hiện tại — điều này không làm thay đổi kết luận ở mục I về tiền từ thiện chịu thuế TNCN.

CÔNG TY LUẬT TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NEW & NEW

Địa chỉ trụ sở chính: 195 Nguyễn Hồng Đào, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.

Tổng đài tư vấn: 090.180.6668

Email: info@newlawfirm.com.vn

Website:https://newlawfirm.com.vn/