Thỏa Thuận Qua Tin Nhắn Có Được Xem Là Hợp Đồng Không?

Hiện nay, nhiều giao dịch mua bán, đặt cọc, vay tiền hoặc thuê dịch vụ được thực hiện qua Zalo, Messenger, email và các nền tảng điện tử khác. Khi xảy ra tranh chấp, câu hỏi đặt ra là: không ký hợp đồng giấy thì thỏa thuận qua tin nhắn có giá trị pháp lý không?

Về nguyên tắc, thỏa thuận qua tin nhắn có thể được xem là hợp đồng, nếu nội dung trao đổi thể hiện rõ ý chí giao kết và đáp ứng các điều kiện có hiệu lực theo quy định pháp luật.

I. Tin Nhắn Có Thể Là Một Hình Thức Giao Kết Hợp Đồng

Theo Điều 385 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.

Khoản 1 Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015 quy định giao dịch dân sự có thể được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể. Khoản 2 Điều 119 tiếp tục quy định: giao dịch dân sự thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu được coi là giao dịch bằng văn bản.

Điều 7, 8 và 9 Luật Giao dịch điện tử 2023 xác định thông điệp dữ liệu có thể được thể hiện dưới dạng văn bản điện tử, thư điện tử, hợp đồng điện tử hoặc hình thức trao đổi dữ liệu điện tử khác. Thông tin không bị phủ nhận giá trị pháp lý chỉ vì được thể hiện dưới dạng thông điệp dữ liệu; nếu có thể truy cập và sử dụng để tham chiếu thì có thể đáp ứng yêu cầu về văn bản.

Như vậy, thỏa thuận qua tin nhắn Zalo, Messenger, SMS hoặc email không mặc nhiên mất giá trị pháp lý chỉ vì không được lập trên giấy.

II. Khi Nào Thỏa Thuận Qua Tin Nhắn Được Xem Là Hợp Đồng?

Thỏa thuận qua tin nhắn có thể làm phát sinh hợp đồng khi nội dung trao đổi thể hiện được đầy đủ năm yếu tố: các bên tham gia giao dịch; đối tượng giao dịch; giá cả hoặc phương thức thanh toán; thời hạn và phương thức thực hiện; sự đồng ý rõ ràng của các bên.

Theo Điều 393 Bộ luật Dân sự 2015, chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng là việc bên được đề nghị đồng ý với toàn bộ nội dung của đề nghị. Sự im lặng không được xem là đồng ý, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc đã có thói quen giao dịch trước đó.

Khoản 1 Điều 400 Bộ luật Dân sự 2015 quy định hợp đồng được giao kết tại thời điểm bên đề nghị nhận được sự chấp nhận giao kết của bên còn lại.

Ví dụ: một bên nhắn rõ nội dung hàng hóa, giá bán, thời gian giao hàng; bên kia trả lời "đồng ý mua" và chuyển tiền đặt cọc — đây là căn cứ quan trọng để xác định hợp đồng đã được giao kết qua thỏa thuận qua tin nhắn.

Ngược lại, những tin nhắn chỉ mang tính hỏi giá, tham khảo, trao đổi sơ bộ hoặc còn tiếp tục thương lượng chưa chắc đã được xem là hợp đồng — dù bên kia không phản đối.

III. Điều Kiện Để Thỏa Thuận Qua Tin Nhắn Có Hiệu Lực

Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có hiệu lực khi đáp ứng bốn điều kiện: chủ thể có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự phù hợp; các bên hoàn toàn tự nguyện; mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; tuân thủ yêu cầu về hình thức nếu pháp luật có quy định.

Do đó, dù các bên đã thống nhất qua thỏa thuận qua tin nhắn, giao dịch vẫn có thể không được công nhận nếu được xác lập do lừa dối, đe dọa, cưỡng ép, có nội dung trái pháp luật hoặc không tuân thủ hình thức bắt buộc.

Đặc biệt, đối với giao dịch mà pháp luật chuyên ngành yêu cầu phải lập thành văn bản có công chứng, chứng thực — như mua bán bất động sản, tặng cho tài sản có giá trị lớn — thì thỏa thuận qua tin nhắn không thể thay thế các thủ tục bắt buộc này. 

IV. Kết Luận

Thỏa thuận qua tin nhắn có thể được xem là hợp đồng và có giá trị pháp lý nếu nội dung trao đổi thể hiện rõ sự thống nhất ý chí của các bên, đáp ứng điều kiện có hiệu lực theo Điều 117 BLDS 2015 và không thuộc trường hợp bắt buộc phải công chứng, chứng thực.

Vì vậy, khi xác lập giao dịch qua tin nhắn, cần đảm bảo nội dung đủ rõ ràng — ghi đầy đủ đối tượng, giá trị, thời hạn và sự đồng ý của cả hai bên — để thỏa thuận qua tin nhắn có thể được sử dụng làm bằng chứng khi cần thiết. 

Tác giả: Phạm Nguyễn Tường Vy

Liên hệ ngay với Công ty Luật TNHH New & New:

Tổng đài tư vấn: 090.180.6668

Email: info@newlawfirm.com.vn

Địa chỉ: 195 Nguyễn Hồng Đào, Phường Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh

Website: https://newlawfirm.com.vn