Nhiều thay đổi quy định thuế đối với cá nhân và hộ kinh doanh

Bước vào năm 2026, hệ thống thuế có hàng loạt thay đổi quy định thuế 2026 tác động trực tiếp đến cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công và hộ kinh doanh. Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) sửa đổi, Luật Quản lý thuế 2025 và Luật Thuế giá trị gia tăng (VAT) sửa đổi được kỳ vọng sẽ giảm gánh nặng thuế cho người thu nhập trung bình, đồng thời siết chặt quản lý đối với các nguồn thu nhập mới.

I. Tổng quan về thay đổi quy định thuế 2026 đối với cá nhân, hộ kinh doanh

Sáng 6/1, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố 12 luật được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, trong đó có Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi và nhiều đạo luật khác do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo.

Các thay đổi quy định thuế 2026 tập trung vào 3 nhóm lớn:

• Cập nhật, mở rộng phạm vi thu nhập chịu thuế và các loại thu nhập được miễn thuế.

• Cải cách mạnh cơ chế thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 500 triệu đồng/năm.

• Điều chỉnh giảm trừ gia cảnh, biểu thuế lũy tiến từng phần và phương thức quản lý thuế theo phân nhóm người nộp thuế.

Luật Thuế TNCN sửa đổi có hiệu lực từ 01/7/2026, riêng các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

II. Mở rộng các loại thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân

Một trong những nội dung quan trọng của các thay đổi quy định thuế 2026 là mở rộng các loại thu nhập thuộc diện chịu thuế TNCN, nhằm bao quát các hoạt động kinh tế mới phát sinh trong thực tiễn.

Luật đã bổ sung các nhóm thu nhập khác thuộc diện chịu thuế, bao gồm:

• Thu nhập từ chuyển nhượng tên miền quốc gia .vn.

• Thu nhập từ chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính, chuyển nhượng tín chỉ các-bon.

• Thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng.

• Thu nhập từ chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá theo quy định pháp luật.

• Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số (digital assets).

Việc mở rộng phạm vi thu nhập chịu thuế giúp hệ thống thuế theo kịp xu hướng số hóa, kinh tế xanh, giao dịch tài sản số và các công cụ tài chính mới.

III. Thu nhập được miễn thuế: ưu tiên đổi mới sáng tạo, công nghệ và kinh tế xanh

Song song với việc mở rộng diện chịu thuế, pháp luật cũng tăng mạnh các khoản thu nhập được miễn thuế, thể hiện định hướng:

• Khuyến khích khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo.

• Thu hút và giữ chân nhân lực công nghệ cao, nhân lực công nghiệp công nghệ số.

• Thúc đẩy tài chính xanh, giảm phát thải và phát triển bền vững.

Một số nhóm thu nhập được miễn thuế TNCN:

1. Thu nhập từ tiền lương, tiền công:

   • Thu nhập từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

   • Tiền lương, tiền công của nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao, nhân lực công nghệ cao tham gia nghiên cứu và phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược (được miễn thuế trong 05 năm).

   • Toàn bộ tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm.

   • Tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định.

2. Thu nhập từ an sinh – tài chính hưu trí:

   • Các khoản lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả.

   • Thu nhập từ quỹ hưu trí bổ sung, quỹ hưu trí tự nguyện, dù chi trả hàng tháng hay một lần, tiếp tục thuộc diện miễn thuế.

3. Thu nhập gắn với phát triển bền vững, tài chính xanh:

   • Thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon của cá nhân.

   • Thu nhập từ lãi trái phiếu xanh.

   • Thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu trái phiếu xanh sau phát hành.

4. Ưu đãi với nhà đầu tư tài chính:

   • Miễn thuế với việc chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nắm giữ từ 02 năm trở lên.

   • Giảm 50% thuế TNCN đối với lợi tức nhà đầu tư cá nhân từ quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đầu tư bất động sản trong thời hạn do Chính phủ quy định.

Những quy định này vừa mở rộng cơ sở thuế, vừa tạo ưu đãi cho các lĩnh vực chiến lược, phù hợp định hướng chuyển đổi số và tăng trưởng xanh.

IV. Thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh: ngưỡng 500 triệu và thuế suất mới

Một điểm được hộ kinh doanh đặc biệt quan tâm trong các thay đổi quy định thuế 2026 là điều chỉnh ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế và phương pháp tính thuế.

1. Nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 500 triệu đồng/năm

Luật Thuế TNCN sửa đổi:

• Nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm.

• Cho phép trừ mức 500 triệu đồng này trước khi tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu.

Song song, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế VAT cũng quy định:

• Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu hằng năm từ 500 triệu đồng trở xuống không chịu thuế VAT, nhằm đồng bộ với Luật Thuế TNCN 2025.

2. Thuế suất theo thu nhập (doanh thu trừ chi phí)

Luật bổ sung cơ chế tính thuế theo thu nhập (doanh thu – chi phí) cho hộ, cá nhân kinh doanh, thay vì chỉ tính theo tỷ lệ trên doanh thu như trước đây.

• Doanh thu trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm: áp dụng thuế suất 15% trên thu nhập.

• Doanh thu trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng/năm: áp dụng thuế suất 17% trên thu nhập.

• Doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm: áp dụng thuế suất 20% trên thu nhập.

Nhóm có doanh thu từ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm được lựa chọn:

• Hoặc tính thuế theo thu nhập (doanh thu – chi phí).

• Hoặc tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu.

Thuế suất đối với một số hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí, trò chơi điện tử được điều chỉnh tăng từ 2% lên 5%, phản ánh đúng hơn mức độ sinh lời của lĩnh vực này.

V. Nâng mức giảm trừ gia cảnh và điều chỉnh biểu thuế lũy tiến

Nhằm giảm gánh nặng cho người làm công ăn lương và thích ứng với chi phí sinh hoạt tăng, các thay đổi quy định thuế 2026 tập trung điều chỉnh mạnh phần giảm trừ gia cảnh và biểu thuế lũy tiến từng phần.

1. Tăng mạnh mức giảm trừ gia cảnh

Luật Thuế TNCN 2025:

• Nâng mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).

• Nâng mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc từ 4,4 triệu đồng/tháng lên 6,2 triệu đồng/tháng.

Như vậy:

• Giảm trừ gia cảnh gồm:

  • 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế.

  • 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.

Đặc biệt, trên cơ sở biến động về giá cả và thu nhập, Chính phủ có quyền trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh mà không phụ thuộc vào điều kiện CPI tăng trên 20% như trước đây. Điều này giúp chính sách thuế linh hoạt hơn với từng thời kỳ kinh tế – xã hội.

2. Biểu thuế lũy tiến từng phần giảm từ 7 bậc xuống 5 bậc

Luật mới cũng:

• Giảm số bậc trong biểu thuế lũy tiến từng phần từ 7 bậc xuống 5 bậc.

• Nới rộng khoảng cách giữa các bậc thuế, điều chỉnh lại các mức thuế suất trung gian.

Qua đó, hệ thống thuế trở nên đơn giản hơn, dễ tính toán hơn, đồng thời giảm gánh nặng thuế cho nhóm thu nhập trung bình – khá.

VI. Đổi mới quản lý thuế: bỏ thuế khoán, tăng kê khai theo dữ liệu

Bên cạnh Luật Thuế TNCN, Luật Quản lý thuế 2025 và Luật Thuế VAT sửa đổi cũng mang đến loạt thay đổi quy định thuế 2026 về phương thức quản lý:

1. Luật Quản lý thuế 2025

• Có hiệu lực từ 01/7/2026.

• Một số quy định như Điều 13 và việc sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ, cá nhân kinh doanh tại Điều 26 có hiệu lực từ 01/01/2026, phù hợp chủ trương xóa bỏ thuế khoán theo Nghị quyết 68 và Nghị quyết 198.

Luật bổ sung nguyên tắc:

• Cơ quan thuế quản lý theo phân nhóm người nộp thuế.

• Chuyển từ quản lý theo chức năng sang quản lý theo đối tượng người nộp thuế kết hợp chức năng.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh:

• Thực hiện kê khai, tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu, thuế suất và phương pháp tính thuế của các luật thuế.

• Được cơ quan thuế hỗ trợ khai thuế trên cơ sở dữ liệu sẵn có và thông tin người nộp thuế cung cấp.

2. Luật Thuế VAT sửa đổi

• Có hiệu lực từ 01/01/2026.

• Quy định lại mức doanh thu không chịu VAT của hộ, cá nhân kinh doanh là 500 triệu đồng/năm trở xuống, đồng bộ với Luật Thuế TNCN 2025.

• Bỏ phương pháp khoán thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh (khoản 3 Điều 12 Luật VAT), chính thức chuyển sang cơ chế khai, nộp dựa trên dữ liệu hóa đơn và kê khai.

• Bỏ điều kiện hoàn thuế gắn với việc người bán đã kê khai, nộp thuế; việc hoàn thuế được thực hiện theo Luật Quản lý thuế, tách bạch trách nhiệm bên mua – bên bán, rút ngắn thời gian hoàn thuế cho doanh nghiệp.

VII. Kết luận: Cần sớm cập nhật để chủ động kế hoạch tài chính

Tổng thể, các thay đổi quy định thuế 2026 vừa:

• Giảm gánh nặng thuế cho người làm công ăn lương, hộ kinh doanh nhỏ (nhờ tăng giảm trừ gia cảnh, nâng ngưỡng 500 triệu đồng/năm).

• Mở rộng cơ sở thuế sang tài sản số, tín chỉ các-bon, vàng miếng, tên miền, biển số xe trúng đấu giá.

• Khuyến khích đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, tài chính xanh, thông qua nhiều cơ chế miễn, giảm thuế có mục tiêu.

• Hiện đại hóa phương thức quản lý, xóa bỏ thuế khoán, đẩy mạnh kê khai điện tử, hóa đơn điện tử và quản lý theo dữ liệu.

Cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công và hộ kinh doanh nên sớm:

• Rà soát lại nguồn thu nhập, doanh thu, người phụ thuộc.

• Tính thử nghĩa vụ thuế theo các mức giảm trừ, biểu thuế mới.

• Chuẩn bị về hóa đơn điện tử, sổ sách doanh thu – chi phí để đáp ứng các quy định sẽ áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

CÔNG TY LUẬT TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NEW & NEW

Địa chỉ trụ sở chính: 195 Nguyễn Hồng Đào, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh.

Tổng đài tư vấn: 090.180.6668 hoặc 078.78.56789

Email: info@newlawfirm.com.vn

Website:https://newlawfirm.com.vn/