Cơ quan nhà nước thu thập dữ liệu của tổ chức, cá nhân thế nào?

Mục lục

Nghị định 165/2025 quy định chi tiết cách cơ quan nhà nước thu thập dữ liệu từ tổ chức, cá nhân, các trường hợp bắt buộc cung cấp và thẩm quyền yêu cầu dữ liệu.

I. Việc cung cấp dữ liệu là tự nguyện hay bắt buộc?

Theo quy định tại Nghị định 165/2025:

Việc cung cấp dữ liệu của tổ chức, cá nhân cho cơ quan nhà nước cơ bản không bắt buộc, mà dựa trên tinh thần tự nguyện và vì lợi ích chung.
Chính phủ khuyến khích tổ chức, cá nhân chia sẻ dữ liệu để phục vụ các mục tiêu như:
- Chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
- Ứng phó biến đổi khí hậu.
- Cải thiện hệ thống giao thông.
- Hỗ trợ công tác thống kê chính thức.
- Nâng cao chất lượng dịch vụ công.
- Hoạch định chính sách công.
- Nghiên cứu khoa học.

Việc chia sẻ dữ liệu phải có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu đối với dữ liệu cá nhân hoặc sự cho phép của chủ sở hữu đối với dữ liệu phi cá nhân.

II. Các trường hợp bắt buộc cung cấp dữ liệu theo Luật Dữ liệu

Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 18 Luật Dữ liệu, có 04 trường hợp bắt buộc tổ chức, cá nhân phải cung cấp dữ liệu cho cơ quan nhà nước mà không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu:

Ứng phó với tình trạng khẩn cấp.
Khi có nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia nhưng chưa đến mức ban bố tình trạng khẩn cấp.
Thảm họa thiên tai hoặc thảm họa nghiêm trọng khác.
Phòng, chống bạo loạn, khủng bố.

III. Nguyên tắc yêu cầu và cung cấp dữ liệu của cơ quan nhà nước

1. Cần có văn bản hoặc hình thức xác nhận

Khi yêu cầu cung cấp dữ liệu theo các trường hợp bắt buộc, cơ quan nhà nước phải có văn bản yêu cầu hoặc hình thức khác có xác nhận. Nội dung yêu cầu phải cụ thể, rõ ràng về:

Loại dữ liệu cần cung cấp.
Mức độ chi tiết và khối lượng dữ liệu.
Tần suất truy cập dữ liệu.
Phương thức cung cấp dữ liệu.
Cơ sở pháp lý và căn cứ pháp luật của yêu cầu.
Lý do và mục đích sử dụng dữ liệu.
Thời hạn sử dụng dữ liệu.
Thời gian cần cung cấp dữ liệu.
Các hoạt động xử lý dữ liệu dự kiến thực hiện.

2. Chế tài khi không cung cấp dữ liệu

Cơ quan nhà nước phải thông báo trước cho tổ chức, cá nhân về các chế tài xử lý nếu không thực hiện yêu cầu cung cấp dữ liệu. Việc bàn giao và tiếp nhận dữ liệu phải lập thành biên bản.

IV. Trường hợp yêu cầu cung cấp dữ liệu không hợp pháp

Nếu yêu cầu của cơ quan nhà nước trái với quy định của Luật Dữ liệu hoặc các luật có liên quan, yêu cầu này phải bị hủy bỏ.
Trường hợp dữ liệu không còn tồn tại do lý do khách quan, yêu cầu cũng bị hủy bỏ.

V. Ai có thẩm quyền yêu cầu cung cấp dữ liệu?

Theo khoản 6 Điều 8 Nghị định 165/2025, thẩm quyền yêu cầu cung cấp dữ liệu được giao cho:

Bộ trưởng các Bộ.
Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ.
Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Giám đốc Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Những người này được quyền yêu cầu cung cấp dữ liệu trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình.

VI. Ý nghĩa của việc thu thập và chia sẻ dữ liệu

Việc cơ quan nhà nước thu thập dữ liệu từ tổ chức, cá nhân theo quy định tại Nghị định 165/2025 nhằm:

Tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, nhất là trong các tình huống khẩn cấp.
Bảo vệ an ninh quốc gia và an toàn xã hội.
Cải thiện dịch vụ công và hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu thực tế.
Thúc đẩy nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, hướng đến xây dựng Chính phủ số và kinh tế số.

Tuy nhiên, việc này phải được thực hiện theo đúng nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng quyền riêng tư của công dân.

Kết luận

Tóm lại, cơ quan nhà nước thu thập dữ liệu của tổ chức, cá nhân phải tuân thủ đúng quy định tại Luật Dữ liệu và Nghị định 165/2025, đặc biệt trong các trường hợp bắt buộc cung cấp dữ liệu. Mọi yêu cầu đều cần minh bạch, có căn cứ pháp lý và bảo đảm quyền lợi chính đáng của tổ chức, cá nhân.

CÔNG TY LUẬT TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NEW & NEW

Địa chỉ trụ sở chính: 3A Đồng Nai, Phường Tân Sơn Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh.

Tổng đài tư vấn: 090.180.6668

Email: info@newlawfirm.com.vn

Website:https://newlawfirm.com.vn/